Cambridge Secondary (7-9). Stage 8. Science. Learner's Book - Unit 4: Hệ sinh thái

Xương rồng là những cây thích nghi với đời sống ở sa mạc.
Quan sát một cây xương rồng hoặc ảnh của cây.
Cùng một bạn thảo luận các câu hỏi sau.



Vì sao sa mạc là nơi khó sinh sống?

Xương rồng là những cây thích nghi với đời sống ở sa mạc.
Quan sát một cây xương rồng hoặc ảnh của cây.
Cùng một bạn thảo luận các câu hỏi sau.



Xương rồng thích nghi như thế nào để sống ở sa mạc?

Chim gõ kiến Gila đục lỗ trong xương rồng để làm tổ. Chim khác cũng đến các lỗ này. Chim hồng tước xương rồng thường làm tổ trên xương rồng cholla gấu bông. Cây có nhiều gai nên ít động vật khác đến gần; nhờ đó trứng và chim non được bảo vệ khỏi động vật săn mồi.
Ban ngày nóng, thằn lằn, rùa và các động vật khác nghỉ dưới bóng cây hoặc đào hang trong đất mát hơn. Ban đêm mát xuống, chuột kangaroo ra kiếm ăn, cảnh giác với rắn chuông và sói đồng cỏ.
Côn trùng ăn mật và phấn hoa, giúp cây sinh sản nhờ thụ phấn. Ban đêm dơi hút mật hoa cây thùa.
Kiến nhặt hạt rơi rồi mang về tổ dự trữ thức ăn. Sau nhiều tháng hoặc nhiều năm, một số hạt chưa bị ăn có thể nảy mầm thành cây mới.



Tương tác giữa sinh vật trong sa mạc
Làm cùng một bạn.
Chuẩn bị giấy khổ lớn, bút màu; có thể thêm ảnh động thực vật sa mạc để cắt, kéo và hồ dán.
Đọc thông tin về sa mạc Sonoran ở Arizona và quan sát ảnh. Liệt kê những cách động vật và thực vật tương tác. Nghĩ cách thể hiện các tương tác bằng tranh. Phác bố cục trên giấy nháp, rồi hoàn thành tranh trên giấy lớn. Em có thể vẽ hoặc dán ảnh cắt rời của sinh vật. Viết mô tả cách chúng tương tác.

Nêu tên hai sinh vật sản xuất trong sơ đồ lưới thức ăn ở sa mạc Sonoran.

Giải thích vì sao lưới thức ăn không thể tồn tại nếu thiếu sinh vật sản xuất.

Các mũi tên trong lưới thức ăn biểu thị điều gì?

Nêu hai ví dụ tương tác giữa sinh vật trong sa mạc không liên quan đến ăn uống.

Giải thích sự khác nhau giữa hệ sinh thái và nơi sống.

Một loài có vai trò gì trong hệ sinh thái sa mạc?
Làm nhóm 3–4 bạn. Chọn một loài sống ở sa mạc Sonoran tại Arizona hoặc một sa mạc khác. Tìm hiểu cách loài này tương tác với các sinh vật và thành phần không sống xung quanh. Có thể chọn loài đã nêu trong bài hoặc loài khác.
Dùng internet và thư viện để tìm thông tin, tập trung vào tương tác với sinh vật khác và môi trường. Chẳng hạn:
• loài đó ăn gì và bị loài nào ăn;
• nơi sống của nó trong hệ sinh thái sa mạc;
• đặc điểm thích nghi giúp nó sống sót;
• ngoài ăn uống, hoạt động của nó ảnh hưởng thế nào đến sinh vật khác hoặc thành phần không sống;
• ngoài ăn uống, sinh vật khác và thành phần không sống ảnh hưởng đến nó thế nào.
Dùng thông tin để làm áp phích hoặc bài trình bày có hình minh họa, chia sẻ với lớp.

Hoạt động 4.1.2: Vai trò của một loài trong hệ sinh thái sa mạc. Trả lời dựa trên việc tìm hiểu loài em đã chọn.

Em tìm được thông tin hay và thú vị nhất ở đâu?

Hoạt động 4.1.2: Vai trò của một loài trong hệ sinh thái sa mạc. Trả lời dựa trên việc tìm hiểu loài em đã chọn.

Khi dùng internet tìm thông tin về loài đã chọn:
a Những trang web nào phù hợp nhất với nội dung em tìm hiểu?

Hoạt động 4.1.2: Vai trò của một loài trong hệ sinh thái sa mạc. Trả lời dựa trên việc tìm hiểu loài em đã chọn.

Khi dùng internet tìm thông tin về loài đã chọn:
b Em chọn trang web có khả năng cung cấp thông tin đúng bằng cách nào?

Làm việc theo cặp.
Marcus nói hệ sinh thái là một nơi.
Sofia nói hệ sinh thái không chỉ là một nơi mà còn có nhiều thành phần khác.
Ai đúng? Tự suy nghĩ rồi chia sẻ với bạn.

Sinh cảnh trong hệ sinh thái

Chọn một hệ sinh thái trong các ảnh. Dùng internet tìm hiểu thêm về hệ sinh thái đã chọn.
Liệt kê các sinh cảnh khác nhau trong hệ sinh thái đó và một số sinh vật sống trong từng sinh cảnh.

Khảo sát hệ sinh thái địa phương

Khảo sát một hệ sinh thái gần trường, chẳng hạn khu vườn, một phần sân chơi, cụm cây hoặc ao.

An toàn: làm ngoài trời, ở cùng khu vực với cả lớp và luôn đi cùng một bạn.

Chọn dụng cụ, vật liệu phù hợp với hệ sinh thái cần khảo sát. Hình dụng cụ không theo cùng tỉ lệ.

Nếu bắt động vật, phải chăm sóc cẩn thận. Không mang chúng đi khỏi sinh cảnh. Thả lại đúng nơi đã tìm thấy.

Hướng dẫn dụng cụ: Đây là bẫy hố làm bằng cốc nhựa chôn xuống đất như hình. Động vật nhỏ bò hoặc chạy trên mặt đất, như bọ cánh cứng, rơi vào và không thoát ra được. Cần kiểm tra bẫy thường xuyên; nếu không, có thể chỉ còn một con bọ ăn thịt rất béo trong bẫy vì nó đã ăn các con khác.

Vợt có lưới lớn gắn ở đầu cán dài, dùng để bắt côn trùng. Có thể quét vợt qua cỏ cao hoặc dùng để bắt sinh vật trong ao, suối nhỏ.

Để tìm côn trùng sống ở cành cây thấp, gõ nhẹ cành bằng que trong khi các bạn giữ tấm vải hoặc ga lớn phía dưới. Nếu không có vải, có thể dùng ô lật ngược.

Kính lúp giúp quan sát sinh vật rất nhỏ.

Máy ảnh giúp chụp sinh vật, nhất là khi chưa biết tên. Có thể dùng ảnh để nhận dạng sau.

Dùng sách để nhận dạng động, thực vật tìm thấy. Khóa nhận dạng nhanh cũng rất hữu ích.

Quan sát toàn bộ khu vực khảo sát. Đây là loại hệ sinh thái nào? Viết mô tả ngắn hoặc vẽ tranh. Ví dụ:
• Khu vực rộng bao nhiêu?
• Có những loại cây nào?
• Nhiều ánh sáng hay râm mát?
• Ẩm hay khô?

Khảo sát hệ sinh thái địa phương

Khảo sát một hệ sinh thái gần trường, chẳng hạn khu vườn, một phần sân chơi, cụm cây hoặc ao.

An toàn: làm ngoài trời, ở cùng khu vực với cả lớp và luôn đi cùng một bạn.

Chọn dụng cụ, vật liệu phù hợp với hệ sinh thái cần khảo sát. Hình dụng cụ không theo cùng tỉ lệ.

Nếu bắt động vật, phải chăm sóc cẩn thận. Không mang chúng đi khỏi sinh cảnh. Thả lại đúng nơi đã tìm thấy.

Hướng dẫn dụng cụ: Đây là bẫy hố làm bằng cốc nhựa chôn xuống đất như hình. Động vật nhỏ bò hoặc chạy trên mặt đất, như bọ cánh cứng, rơi vào và không thoát ra được. Cần kiểm tra bẫy thường xuyên; nếu không, có thể chỉ còn một con bọ ăn thịt rất béo trong bẫy vì nó đã ăn các con khác.

Vợt có lưới lớn gắn ở đầu cán dài, dùng để bắt côn trùng. Có thể quét vợt qua cỏ cao hoặc dùng để bắt sinh vật trong ao, suối nhỏ.

Để tìm côn trùng sống ở cành cây thấp, gõ nhẹ cành bằng que trong khi các bạn giữ tấm vải hoặc ga lớn phía dưới. Nếu không có vải, có thể dùng ô lật ngược.

Kính lúp giúp quan sát sinh vật rất nhỏ.

Máy ảnh giúp chụp sinh vật, nhất là khi chưa biết tên. Có thể dùng ảnh để nhận dạng sau.

Dùng sách để nhận dạng động, thực vật tìm thấy. Khóa nhận dạng nhanh cũng rất hữu ích.

Tìm các sinh cảnh khác nhau trong hệ sinh thái. Ví dụ, trong vườn có thể có dưới đá, trong đất, trên mặt đất, trên lá, trong hoa, trên thân cây và trong không khí.

Khảo sát hệ sinh thái địa phương

Khảo sát một hệ sinh thái gần trường, chẳng hạn khu vườn, một phần sân chơi, cụm cây hoặc ao.

An toàn: làm ngoài trời, ở cùng khu vực với cả lớp và luôn đi cùng một bạn.

Chọn dụng cụ, vật liệu phù hợp với hệ sinh thái cần khảo sát. Hình dụng cụ không theo cùng tỉ lệ.

Nếu bắt động vật, phải chăm sóc cẩn thận. Không mang chúng đi khỏi sinh cảnh. Thả lại đúng nơi đã tìm thấy.

Hướng dẫn dụng cụ: Đây là bẫy hố làm bằng cốc nhựa chôn xuống đất như hình. Động vật nhỏ bò hoặc chạy trên mặt đất, như bọ cánh cứng, rơi vào và không thoát ra được. Cần kiểm tra bẫy thường xuyên; nếu không, có thể chỉ còn một con bọ ăn thịt rất béo trong bẫy vì nó đã ăn các con khác.

Vợt có lưới lớn gắn ở đầu cán dài, dùng để bắt côn trùng. Có thể quét vợt qua cỏ cao hoặc dùng để bắt sinh vật trong ao, suối nhỏ.

Để tìm côn trùng sống ở cành cây thấp, gõ nhẹ cành bằng que trong khi các bạn giữ tấm vải hoặc ga lớn phía dưới. Nếu không có vải, có thể dùng ô lật ngược.

Kính lúp giúp quan sát sinh vật rất nhỏ.

Máy ảnh giúp chụp sinh vật, nhất là khi chưa biết tên. Có thể dùng ảnh để nhận dạng sau.

Dùng sách để nhận dạng động, thực vật tìm thấy. Khóa nhận dạng nhanh cũng rất hữu ích.

Tìm sinh vật sống trong từng sinh cảnh rồi lập danh sách. Nếu chưa biết tên, hãy chụp ảnh hoặc vẽ. Ngoài động, thực vật, em có thể tìm thấy nấm. Nếu có động vật, chúng đang làm gì?

Khảo sát hệ sinh thái địa phương

Khảo sát một hệ sinh thái gần trường, chẳng hạn khu vườn, một phần sân chơi, cụm cây hoặc ao.

An toàn: làm ngoài trời, ở cùng khu vực với cả lớp và luôn đi cùng một bạn.

Chọn dụng cụ, vật liệu phù hợp với hệ sinh thái cần khảo sát. Hình dụng cụ không theo cùng tỉ lệ.

Nếu bắt động vật, phải chăm sóc cẩn thận. Không mang chúng đi khỏi sinh cảnh. Thả lại đúng nơi đã tìm thấy.

Hướng dẫn dụng cụ: Đây là bẫy hố làm bằng cốc nhựa chôn xuống đất như hình. Động vật nhỏ bò hoặc chạy trên mặt đất, như bọ cánh cứng, rơi vào và không thoát ra được. Cần kiểm tra bẫy thường xuyên; nếu không, có thể chỉ còn một con bọ ăn thịt rất béo trong bẫy vì nó đã ăn các con khác.

Vợt có lưới lớn gắn ở đầu cán dài, dùng để bắt côn trùng. Có thể quét vợt qua cỏ cao hoặc dùng để bắt sinh vật trong ao, suối nhỏ.

Để tìm côn trùng sống ở cành cây thấp, gõ nhẹ cành bằng que trong khi các bạn giữ tấm vải hoặc ga lớn phía dưới. Nếu không có vải, có thể dùng ô lật ngược.

Kính lúp giúp quan sát sinh vật rất nhỏ.

Máy ảnh giúp chụp sinh vật, nhất là khi chưa biết tên. Có thể dùng ảnh để nhận dạng sau.

Dùng sách để nhận dạng động, thực vật tìm thấy. Khóa nhận dạng nhanh cũng rất hữu ích.

Nếu có thể, đến hệ sinh thái vào các thời điểm khác nhau trong ngày, hoặc cả ban đêm. Nó thay đổi thế nào?

Khảo sát hệ sinh thái địa phương

Khảo sát một hệ sinh thái gần trường, chẳng hạn khu vườn, một phần sân chơi, cụm cây hoặc ao.

An toàn: làm ngoài trời, ở cùng khu vực với cả lớp và luôn đi cùng một bạn.

Chọn dụng cụ, vật liệu phù hợp với hệ sinh thái cần khảo sát. Hình dụng cụ không theo cùng tỉ lệ.

Nếu bắt động vật, phải chăm sóc cẩn thận. Không mang chúng đi khỏi sinh cảnh. Thả lại đúng nơi đã tìm thấy.

Hướng dẫn dụng cụ: Đây là bẫy hố làm bằng cốc nhựa chôn xuống đất như hình. Động vật nhỏ bò hoặc chạy trên mặt đất, như bọ cánh cứng, rơi vào và không thoát ra được. Cần kiểm tra bẫy thường xuyên; nếu không, có thể chỉ còn một con bọ ăn thịt rất béo trong bẫy vì nó đã ăn các con khác.

Vợt có lưới lớn gắn ở đầu cán dài, dùng để bắt côn trùng. Có thể quét vợt qua cỏ cao hoặc dùng để bắt sinh vật trong ao, suối nhỏ.

Để tìm côn trùng sống ở cành cây thấp, gõ nhẹ cành bằng que trong khi các bạn giữ tấm vải hoặc ga lớn phía dưới. Nếu không có vải, có thể dùng ô lật ngược.

Kính lúp giúp quan sát sinh vật rất nhỏ.

Máy ảnh giúp chụp sinh vật, nhất là khi chưa biết tên. Có thể dùng ảnh để nhận dạng sau.

Dùng sách để nhận dạng động, thực vật tìm thấy. Khóa nhận dạng nhanh cũng rất hữu ích.

Vẽ sơ đồ một số tương tác đã thấy giữa các sinh vật, và giữa sinh vật với thành phần không sống của môi trường. Ví dụ khi quan sát vườn:
• Có côn trùng đến hoa không?
• Có động vật đang ăn không?
• Có sinh vật ẩn dưới cây để tránh động vật săn mồi hoặc nắng nóng không?
• Có sinh vật đào hang trong đất không?
• Có sinh vật phân hủy không?

Làm theo nhóm ba bạn.
Nghĩ về xương rồng saguaro ở hoang mạc Sonoran.
Tưởng tượng có người đưa đến một loài xương rồng mới sinh trưởng và sinh sản nhanh hơn saguaro.
Điều gì có thể xảy ra với xương rồng saguaro?
Liệt kê ý tưởng để chia sẻ.